Δίγλωσση έκδοση (ελληνικά-αγγλικά), Αθήνα 1999 [Συνέκδοση με τη Διεύθυνση Διεθνών Εκπαιδευτικών Σχέσεων (Τμήμα Β΄) του ΥΠΕΠΘ]
Στον τόμο αυτό, και μέσα από εννέα συστηματικά κείμενα ειδικών, περιγράφονται διαλεκτικές εκδοχές της ελληνικής που επιζούν -με διαφορετικούς βαθμούς ευρωστίας- σε περιοχές εκτός της ελληνικής επικράτειας: το ελληνο-ποντιακό σύνολο γενικά (G. Drettas) και η ποντιακή σε περιοχές του Εύξεινου Πόντου στην Τουρκία (P. Mackridge), κατωιταλική στην Καλαβρία (Μ. Κατσογιάννου) και στην Grecía Salentina (Ό. Προφίλη), μαριουπολίτικα στην Ουκρανία (Ά. Χατζιδάκη), σαρακατσάνικα στη Βουλγαρία (Χ. Τζιτζιλής), κρητική σε περιοχές της Συρίας και του Λιβάνου (Ρ. Τσοκαλίδου). Οι ιστορικές συγκυρίες με τις οποίες συνδέεται η γεωγραφική κατανομή των διαλεκτικών αυτών θυλάκων ποικίλλουν ως προς το ιστορικό βάθος: από την αρχαιότητα για την ποντιακή και, εν μέρει, για τις κατωιταλικές διαλέκτους, μέχρι τον όψιμο 19ο αιώνα για την κρητική διάλεκτο στη Συρία και τον Λίβανο. Η μελέτη των διαλέκτων αυτών έχει έναν ιδιαίτερα επείγοντα χαρακτήρα, στο βαθμό που όλες βρίσκονται σε πορεία εξαφάνισης κάτω από την επίδραση κοινωνιογλωσσικών συνθηκών παρόμοιων με αυτές που οδηγούν -ή οδήγησαν- σε εξαφάνιση τις νεοελληνικές διαλέκτους εντός της ελληνικής επικράτειας: οι διάλεκτοι βαθμιαία εγκαταλείπονται από τους ομιλητές τους κάτω από την επίδραση γλωσσών ή γλωσσικών ποικιλιών που διαθέτουν ιδιαίτερο κοινωνικό γόητρο.



